Chike mag loso turf ma olosi gi dhano wuok kuom nonro matut mar morfoloji, tije, kod kama turf ma dongo dongo itiyogo. Kokalo kuom riwruok mar sayans mar gik mitiyogo, injinia mar gedo, kod loso piny, iloso sistem mar ng’ado piny ma nyalo bedo adier ahinya, ma luwo kaka turf ma dongo dongo e yo ma ng’ato nenogo, kaka otiyo gi masin, kod kaka onyalo ng’iyo gik ma ni e alwora. Gima duong’ en dwoko ber mag turf ma dongo dongo e bwo gik ma olosi e seche ma oloyo gik ma nyalo geng’o dongruok ma dongo dongo, ma omiyo ochopo dwaro mag tiyo kodgi ma ok ng’ieng’ e weche mopogore opogore.
Gima duong’ ma onego opar e loso gik moko en ranyisi mar morfoloji kod ng’eyo ma ng’ato winjo. Blade mag turf ma dongo dongo nigi ng'injo makende, pek, kod rang'iny mar rangi; turf ma olosi dwaro ni otim ranyisi makare mar kaka gik moko chalo, ng’injogi, kaka gilosogi, kod kaka gik moko chalo e wigi. Polima ma nigi molekule ma malo - ng’enyne igolo oko e ng’injo kata ng’injo ma nigi mesh. Kokalo kuom loso mopogore opogore mag ng’injo kod loso rangi ma chalre, onyiso ng’injo ma ng’ato nyalo ng’iyogo kendo ng’injo mayom ka ng’ato ochung’ mabor kendo ka ng’ato omulo machiegni. Fiber ma ng’ato nyalo ng’ado e wi ng’ato ok nyal ketho mana ber mar fiber, to bende ochung’ne ng’ato kod ng’ato ma nyalo bedo kuom kinde malach.
Mar ariyo, loso gik moko e yo makare kod tiyo kanyakla gin gik ma dwarore ahinya. Turf ma olosi gi dhano thothne nigi kidieny mar fiber mar lum, kidieny mar pong'o lum, kod kidieny mar piny. Kidieny mar fiber mar lum en ema nigi ting' mar neno gi wang' kod mulo; ng’injo mar ng’injo, ma oting’o kuoyo mar quartz, ng’injo mag raba, kata gik mamoko ma nyalo geng’o ng’injo, miyo ng’injo bedo gi teko mar geng’o ng’injo, ng’injo mar ng’injo, kendo geng’o ng’injo mar ng’injo, kendo konyo ng’injo mag lum mondo kik odong’ motegno; ng’injo ma piny miyo ng’injo ma ng’injo, ma nigi teko, kendo ma nigi pi maber, ma kinde mang’eny yudo ng’injo ma ng’injo duto kokalo kuom lewni ma nigi mesh, ng’injo ma ok donj pi, kod ng’injo ma ng’injo. Owinjore ni ng’ato ka ng’ato oting’o ng’injo, ng’injo mar ng’injo, kod dwoko mar ting’ mar ng’injo ka ng’injo nyaka chop e kinde ma ilosoe mondo one ni tiyo maber e bwo ng’injo mopogore opogore mag tiyo kodgi.
Bende, bedo gi nyalo mar lokore gi alwora kod bedo gi nyalo mar tiyo maber gin gik ma dwarore ahinya. Owinjore opar matut kuom gik ma ler ma ultraviolet kelo, lokruok mag liet kod ng’ich, koth, kod gik ma ketho piny, loso gik ma nyalo geng’o piny kokalo kuom loko gik ma itiyogo mondo kik giket ng’ich, gik ma ok ng’ich, kata gik ma ok ng’ich e kinde ma itiyogo kuom kinde malach. Ka ng’ato otimo tuke, nyaka oket kwan mowinjore mar ng’ado ng’wech kod ng’ado ng’wech kaluwore gi nonro ma ng’ato timo gi masin mondo ogeng’ nyalo mar yudo hinyruok e tuke; kuom kuonde ma ng’ato nyalo nenoe gik ma ng’ato nyalo ng’iyogo, giketo pachgi kuom bedo gi winjruok ma winjore e kind rangi gi gik ma ni e alworagi.
Kuom duto, chik mar loso turf ma ng’ato oloso luwore gi gik ma ngima, ma keto yiero mar gik ma itiyogo, loso gik ma itiyogo maber, kod loso gik ma itiyogo mondo olos gik ma nyalo konyo e loso gik ma nyalo miyo gik moko obed maber, ma nyalo bedo ma kinde malach, kod ma nyalo miyo gibed gi arita. Paro ma kamano miyo onyalo dhi nyime miyo ng’ato ng’eyo ma ni machiegni gi mar lawn ma dongo dongo e bwo gik ma opogore opogore mag yamo kod pek mopogore opogore, kendo miyo yore ma nyalo geno mag loso lum ma ng’ato nyalo tiyogo e gedo mag kuonde ma sani.
